De kaart is niet het gebied

Ken je dat? Iemand loopt een vergadering uit en zegt tegen zijn collega “wat was dit een onzinnige vergadering”waarop de ander zegt: “heb jij wel bij dezelfde vergadering gezeten, het was nuttig, er zijn goede besluiten genomen en we waren eindelijk eens op tijd klaar”

Een groot verschil van beleving. Hoe kan dit? Beide hebben op hetzelfde moment hetzelfde meegemaakt en hebben toch een totaal andere beleving van de werkelijkheid. Dit heeft te maken met de manier waarop iedereen op zijn of haar manier naar de werkelijkheid en de wereld kijkt.

Iedere dag maken we veel mee en doen we oneindig veel indrukken op. Zowel bewust als onbewust. We gebruiken hiervoor al onze zintuigen. Van deze enorme hoeveelheid indrukken en de complexiteit van al die indrukken kunnen we slechts een beperkt gedeelte opslaan en in kaart brengen.

De manier waarop we die indrukken in kaart brengen wordt onder andere bepaald door onze overtuigingen, waarden en normen, eerder opgedane ervaringen, cultuur, taal, opvoeding enz. Het resultaat, de kaart, is daarbij ook nog een vereenvoudigde weergave van het gebied. Denk maar eens aan een kaart van de Biesbosch. Op de kaart staan de plaatsnamen, wandel en fietspaden en de wegen. Waar water is en wat er te doen is in de regio. Maar de dieren, planten, struiken staan er niet op. Ook geeft de kaart niet het gevoel, de sfeer en de geuren weer. De kaart representeert niet het volledige gebied maar is er slechts een vereenvoudigde ‘platte’ weergave van.

Geen twee mensen hebben exact hetzelfde meegemaakt, exact dezelfde ervaring, dezelfde opvoeding, dezelfde waarden en normen etc. Hierdoor vormt iedereen een andere kijk op de werkelijkheid, geeft er zijn of haar eigen waarde aan, tekent zijn eigen kaart, en begrijpt de wereld op zijn of haar eigen manier. De waarneming en de kijk op de werkelijkheid is dus niet hoe het echt is.

Je zou dus kunnen stellen dat de werkelijkheid niet bestaat. En dat mensen niet reageren op de werkelijkheid, maar op hun beeld van de werkelijkheid.

We creëren zelf onze werkelijkheid en onze blik op de wereld. De wereld op zichzelf heeft geen betekenis, er is alleen de betekenis die wij er zelf aan geven. Dit brengt een grote verantwoordelijkheid met zich mee maar geeft ook ruimte. We scheppen onze eigen wereld, ons eigen zelf, ons eigen lot, ons leven inclusief mooie en lastige situaties. Jij bepaalt of een situatie lastig is, hoe je ernaar kijkt en hoe je ermee omgaat. We creëren ook ons eigen lijden.

Maar er zijn toch ook dingen die ons overkomen? Natuurlijk wel. Kun jij er wat aan doen dat je fiets gestolen is? Nee waarschijnlijk niet, maar je bent wel verantwoordelijk voor hoe je hiermee omgaat en welke houding je inneemt. Er overkomen ons dingen maar dat neemt niet weg dat wij keuzes hebben in hoe we met die dingen omgaan. Net zoals we zelf kiezen welke dromen we nastreven en we willen laten uitkomen.

Plaats je jezelf in een slachtofferrol of kom je in actie, maak je keuzes en zet je de situatie naar je eigen hand?

Wat betekent dit alles in de praktijk? Het betekent onder andere dat daar waar mensen mee vastlopen en problemen ervaren, ze vastlopen in hun eigen beeld van de werkelijkheid en niet per definitie de werkelijkheid.

De obstakels, beperkingen en overtuigingen over wat we al dan niet kunnen, zijn altijd het resultaat van onze blik op de werkelijkheid. En het goede nieuws is: dat beeld creëren we zelf en kunnen we dus ook zelf, eventueel met behulp van een ander, bijvoorbeeld een coach, aanpassen.

Dit gegeven, wat binnen NLP een van de veronderstellingen is: “de kaart is niet het gebied” is uitgangspunt voor coaching.

Door open, onbevangen, onbevooroordeeld de ander tegemoet te treden en vooral nieuwsgierig naar het wereldbeeld van de ander te zijn help ik mensen om hun kaart, wereldbeeld iets uit te breiden of aan te passen zodat die kaart beter past bij de uitdaging waar hij of zij voor staat en de dromen die hij of zij wil realiseren.

Daarnaast is het zo dat als jij je realiseert dat de werkelijkheid niet bestaat, en dat jij en dus ook anderen niet reageren op de werkelijkheid, maar op het beeld van de werkelijkheid zou je dat bij een verschil van inzicht milder kunnen maken door eens nieuwsgierig te zijn naar het beeld wat de ander van de werkelijkheid heeft.

Welke overtuiging, waarden en normen hebben zij om hun beeld te zien van de gebeurtenis i.p.v. jouw beeld. Geen van beide heeft dus gelijk en hierdoor ontstaat er ruimte.